Rechters 13

Simson

¹ Vannijs deden Izrelieten nait wat de HEER wol. Doarom leverde de HEER heur vatteg joar laank over in Filistijnen heur macht.
² In dij tied leefde der in de buurt van Sora aine Manoäch. Hai heurde bie stam van Dan. Zien vraauw was kinderloos. Ze kon gain kinder kriegen. ³ Engel van de HEER verscheen aan vraauw. "Aan nou tou heb ie onvruchtboar west en heb ie gain kinder kregen. Mor nou zel t wezen: ie kommen in verwachten en kriegen n zeun. ⁴ Dat ie mouten joe in acht nemen: drink gain wien of staarke draank. Ook van onzuver eten mout ie ofblieven. ⁵ Ie zellen in verwachten roaken en n jonge zeun kriegen. Der mag hom gain scheermes aan kop kommen: van zien geboorte òf aan zel e as Nazireeër ³⁶ aan God wijd wezen. Hai zel n begun moaken mit verlözzen van Izrel oet greep van Filistijnen." ⁶ Dát ging vraauw aan heur man vertellen! "Der het n godsman bie mie west", zee ze. "t Leek wel n engel van God, zo zag e der oet. k Wer der kèl van! Ik duurde hom nait te vroagen woar of e heer kwam en zien noam het e mie ook nait nuimd. ⁷ Hai zee tegen mie: Van vandoag òf aan mag ie gain wien of staarke draank bruken en van onzuver eten mout ie ofblieven. Ie zellen in verwachten roaken en n zeun kriegen. Hai zel vanof dat e geboren is aan God wijd wezen as Nazireeër. Zien haile levent laank!"
⁸ Dou beedde Manoäch tou de HEER: "As k Joe vroagen mag, HEER, loat dij godsman dij Ie stuurd hebben vannijs bie ons laans kommen. Den kin e ons oetstokken hou of we der mit aan mouten as t jong ainmoal geboren is." ⁹ God verheurde hom en engel van God kwam vannijs bie vraauw. Ze was op t laand. Manoäch was ter nait bie. ¹⁰ Ze bozzelde votdoalek noar heur man. "Hai is ter weer!", raip ze. "Dij man, dij nijsdoags bie mie was!" ¹¹ Manoäch doalek achter vraauw aan! Dou e bie dij man was, vruig e: "Bin ie t, dij mit mien vraauw proat het?" Hai zee van joa. ¹² Manoäch vruig: "As t aangaait wat ie zegd hebben, woar mout t jong zok den aan holden en wat mout e doun?" ¹³ Engel van de HEER antwoordde: "Joen vraauw mout zok in acht nemen en zok holden aan alles wat ik heur verteld heb. ¹⁴ Wat van wiendroef komt mag ze nait bruken, wien of staarke draank mag ze nait drinken en ze mag ook niks eten van wat of onzuver is. Ze mout zok holden aan aal wat ik tegen heur zegd heb." ¹⁵ Dou zee Manoäch tegen engel van de HEER: "Vraauw en ik zollen geern willen, dat ie nog wat bleven. Den moak wie intied n bokje veur joe kloar." ¹⁶ "Al zol ik hier ook nog even blieven", zee engel van de HEER, "bie joe eten kin k nait. Mor as ie t as ovver aan de HEER opdroagen willen, goat joen gang!" Manoäch haar ja nog aaltied nait deur, dat e mit engel van de HEER te doun haar. ¹⁷ "Hou is de noam?", vruig e, "den kin we joe bedanken as t aangaait wat ie ons touzegd hebben." ¹⁸ Mor engel van de HEER zee: "Woarom wil ie mien noam waiten? Doar kin je mit joen verstand toch nait bie!"
¹⁹ Manoäch pakte n bokje mit n ovver van wat meel en luit dij op n ròtsblok veur de HEER opgoan. Veur Manoäch en zien vraauws aigen ogen gebeurde dou wat wonderboarleks: ²⁰ in vlam dij van t altoar in lucht opschoot, ging engel van de HEER mit omhoog! Manoäch en vraauw zaggen t gebeuren! Ze luiten zok veurover valen, plat op grond. ²¹ Engel van de HEER luit zok nait meer aan heur zain. Dou besefte Manoäch dat t engel van de HEER west haar. ²² Hai zee tegen vraauw: "Wie hebben God zain! Dat dut ons de dood!" ²³ Mor vraauw zee: "As God ons dood wild haar, haar E veurvaast ons ovver nait aannomen en ons dat altmoal zain loaten. En zukke beloftes haar E ons wis ook nait doan!"
²⁴ De vraauw kreeg n zeun. Simson, nuimde ze hom. Der gruide n kerel oet en de HEER gaf hom zien zegen. ²⁵ De Gaist van de HEER begunde hom veur t eerst aan te pittjen tussen Sora en Estaöl, doar t volk van Dan heur tìnten opzet haar.

14

¹ Simson ging ais n moal noar Timna. Doar zag e n Filistijns wichtje. ² Dou e thoes kwam, zee e tegen zien olders: "In Timna heb ik n Filistijns wichtje zain. Wil ie dij veur mie as vraauw vroagen?" ³ "Kinst bie wichter van femilie, onder aigen volk, gainent vinden?", zeden zien pa en moeke. "Woarom mout t nou krekt ain bie dij onbesneden Filistijnen vandoan wezen?" "Nee, pa!", zee Simson, "dit wichtje mout ie veur mie vroagen! In mien ogen is dit de beste!" ⁴ Zien olders haren nait in de goaten dat t de HEER was dij hier op aanstuurde en dat Hai wat zöchde om stried mit Filistijnen aan te goan. In dij tied speulden Filistijnen de boas over Izrel, mout ie waiten. ⁵ Kört en goud: Simson mit pa en moeke op Timna òf. Onderwegens, in de buurt van droevetoenen van Timna, stoof inainen n jonge laiw op hom òf. Hai brulde t oet! ⁶ Dou wer de Gaist van de HEER over Simson machteg: hai greep laiw mit blode handen beet en ropte hom oet nkander net of was t n bokje! Mor t aan zien pa of moeke vertellen - dat dee e nait, mit gain woord! ⁷ Hai laip gewoon wieder en pruit mit t wichtje. Veur hom wás zai t nog aaltied. ⁸ n Toerke loater muik e zulmde raais. Hai ging mit t wicht traauwen. Onderwegens ging e even van t pad òf om noar dode laiw te kieken. Doar zag e dat n swaarm iemen n nust in t kedoaver moakt haar en dat ter hunneg in zat. ⁹ Hai schrapte zok wat hunneg in haand en aal etend laip e weerom noar pa en moeke. Hai gaf heur ook wat, mor vertelde der nait bie dat e hunneg oet t kedoaver van dode laiw vandoan hoald haar. ¹⁰ Zien pa ging op t wicht òf, en Simson gaf doar n bruloftsfeest. Dat heurde ja zo as n jongkerel traauwen ging. ¹¹ Zo werden der, noa t kennesmoaken mit nkander, datteg kammeroaden oetkozen. Dij bleven op t feest bie hom. ¹² Simson zee tegen heur: "k Zel joe ais n roadsel opgeven. As ie mie in de zeuven doag dat t feest duurt, vertellen wat ter oet komt, krieg ie ale datteg n stèl onder- en bovengoud van mie. ¹³ Kin ie mie oplözzen nait levern, den krieg ik van joe datteg stèl onder- en bovengoud." "Akkoord!", zeden ze. "Kom op mit dien roadsel!" ¹⁴ Dou zee Simson:
"Vreetzak levert eten,
oet staarke komt zuit."
Drij doag loater wozzen ze oplözzen nog nait. ¹⁵ Doarom zeden ze vaaierde dag tegen Simson zien vraauw: "Perbaaier dien man zo wied te kriegen, dat e ons oplözzen van t roadsel vertelt. Zo nait, den braan we die op, en dien haile femilie derbie! Kom nou! Wie hebben ons nait nuigen loaten om stroataarm te worden!" ¹⁶ Dou vuil Simson zien vraauw heur man om haals, haildaal in troanen: "Doe holdst nait van mie!", snokte ze. "t Liekt wel ofstoe n hekel aan mie hest! Hest mien volk n roadsel opgeven en mie èns nait verteld wat of ter oet komt!" "Mor dat heb k alderdeegs aan mien aigen pa en moe nait verteld", zee Simson. "Woarom zol ik die dat den aan haals hangen?" ¹⁷ Mor haile rest van bruloftsweek bleef ze der bie hom op aandringen, aal hoelend vanzulm. Dat op t lest gaf e tou, op zeuvende dag, zo haar ze aandrongen. Zai vertelde aan heur volk deur wat of ter oet kwam. ¹⁸ Op zeuvende dag, zun was nog nait onder, zeden ze tegen Simson:
"Wat is zuiter as hunneg
en wat staarker as n laiw?"
"Joa, t is goud!", zee Simson. "Mit mien kaalf heb ie plougd! Aans was ie der nait achter kommen!" ¹⁹ De Gaist van de HEER wer dou over Simson machteg. Hai ging noar Askelon tou en sluig doar datteg man dood. Heur klaaier nam e mit en gaf dij aan jongkerels dij zien roadsel oplöst haren. Hai was zó kwoad, dat e weerom ging noar zien olderliek hoes. ²⁰ Zien vraauw wer aan n aander geven. Aan ain van zien moaten dij bie zien traauwen west haar.

15

¹ n Zet loater, in tied van t waaitmennen, wol Simson bie zien vraauw op veziede. Hai haar n segebokje veur heur mitnomen. "Ik wil geern noar mien vraauw tou in koamer!", zee e, mor heur pa luit hom der nait in. ² "Ik dochde veurvaast dastoe niks meer van heur waiten wolst", zee dij. "Dat zodounde heb k heur aan n kammeroad van die geven. Mor most ais lustern: zuster onder heur is nog n bult nuverder as zai. Woarom zolst dij nait nemen, veur heur in stee?" ³ Dou zee Simson: "As k Filistijnen nou wat op hoed geef, is t mien schuld nait!" ⁴ Hai ging vot, ving drijhonderd vozzen en muik fakkels kloar. Vozzen bon e twij bie twij mit steerten aan nkander. In elke knup stook e n fakkel. ⁵ Dou stook e fakkels aan en juig vozzen in t koornlaand van Filistijnen. Zo stook e alles in braand. Koornschoven nait allenneg en t koorn dat nog op t laand ston, mor droevetoenen en olievehoven ook. ⁶ "Wèl het dat op zien gewaiten?", vruigen Filistijnen. "Dat het Simson ommaans had", zee men, "schoonzeun van dij kerel oet Timna! Dij het hom ja zien vraauw ofpakt en aan ain van zien kammeroaden doan!" Filistijnen dou op Timna òf! Ze stoken vraauw in braand en heur pa derbie. ⁷ Dou zee Simson: "Zo! Is dát joen menaaier van doun? Den hol ik nait eerder op, veur en aleer ik vroak op joe nomen heb!" ⁸ Dat hai sluig der ongenoadeg op lös en muik k-wait-nait-houveul slachtovvers. Dou zöchde hai rust in ròtskloof bie Etam. ⁹ Filistijnen kwammen doarop Judoa binnenvalen en zetten heur legerkaamp op bie Lechi. Van doaroet struunden ze aal plundernd om. ¹⁰ t Volk van Judoa zee: "Woarom bin ie tegen ons optrokken?" Zai antwoordden: "Wie binnen hierhèn kommen om Simson op te pakken. Wie willen hom betoald zetten wat hai ons aandoan het!"
¹¹ Dou gingen drijdoezend man oet Judoa noar Simson zien hool in ròtsen bie Etam. "Hou konstoe ons dit aandoun?", zeden ze. "Waist toch wel, dat Filistijnen hier boas binnen!" Mor Simson zee: "k Heb heur allenneg mor betoald zet, wat of zai mie aandoan hebben!"
¹² "Wie binnen hier op aan kommen om die in boeien te sloagen", zeden Judeeërs. "Wie goan die oetlevern aan Filistijnen!" "Den haand ter op, dat ie mie nait doodmoaken zellen", zee Simson. ¹³ "Nee, hur!", zeden ze. "Hou komst ter bie! Wie pakken die op en levern die aan heur oet. Mor doodmoaken? Gain sproake van!" Ze bonden zien handen vaast mit twij nije ènden taauw en brochten hom vot, tou ròtskloof oet. ¹⁴ Mor naauw was e in Lechi, of Filistijnen kwammen mit n bult gebeer op hom òf. Dou wer gaist van de HEER over hom machteg. Zunder muite trok e taauwen om aarms stokkend. t Leek wel vlas dat wegschruit in t vuur, zo makkelk gingen ze van zien polzen òf. ¹⁵ Hai zag n vrizze koakbonk liggen van n ezel. Dij pakte hai en sluig der doezend man mit dood. ¹⁶ Hai raip zo haard as e kon:
"Mit koakbonk van n ezel,
heb k ze ofröst,
mit koakbonk van n ezel,
sluig k doezend moal roak!"
¹⁷ Dou e dat zegd haar, smeet e koakbonk vot. Hai nuimde dat stee Ramat-Lechi: "Koakbult".
¹⁸ Intied haar e slim dörst kregen. Doarom raip e aan de HEER: "Aan Joe, Heer, heb k te daanken dat ik dik wonnen heb. Mout ik nou van dörst omhaals kommen en in handen valen van dij onbesneden lu?" ¹⁹ God luit dou in t leegste van daal bie Lechi grond openbarsten. En loat mie der nou gain wotter oetkommen! Simson dronk ter van en kwam weer haildaal op kloeten. Dij wèl nuimde hai En-Hakkore: "Rouperswèl". Tot op heden is dij bie Lechi te vinden.
²⁰ In tied van Filistijnen, was Simson twinneg joar rechter over Izrel.